Lexicon and word definitions
| Lemma | Gloss |
|---|---|
| fọgụ• | out |
| fọgụzowu• | goodbye; greeting |
| ugwu òvogu• | to be good in personality |
| ze ụjọhọway• | to be green |
| e• | in |
| efụfọzọ• | worm |
| egwụ̀• | grass |
| egụliziouwugwu• | love |
| ehgwu• | cloth |
| ehogwugwu• | tooth |
| ejgwu• | you (plural) |
| eke• | thing |
| eliziouwuó• | star |
| eve• | cold |
| evgwu• | to freeze |
| evogwugwú• | fear |
| ewujọguzi ọgufehuzi• | to feel warm |
| eyundeful• | many |
| ezowụụgwu• | path |
| ezowụụgwu• | why |
| ezowụụó• | non-human body |
| fegwufliziouwuúndé• | forget |
| fegwufvo• | dog |
| fegwufzowụụo• | six |
| fegwugụfvo• | five |
| fegwujozowụụo• | father |
| fegwuvgwu• | smooth |
| fegwuvú• | old |
| fegwuzowụụo• | daughter; female chud |
| fegwùfegwù• | louse |
| fegwụgwu• | belly |
| feliziouwueì• | wet |
| fewgwú• | dig |
| fifegwuf gwùfifegwuf• | to be round in shape |
| fifo• | swim |
| fihife• | before |
| fo• | with |
| fofo gwufeje• | village |
| fogwu• | swap |
| fogwu• | to be equal; fair |
| fogwu ogwugwugụ• | trade |
| fogwugwu• | tie |
| fogwugwugevi• | other |
| fogwugwugwuf• | after(wards); therefore or then (resulting from something else) |
| fogwugwujgwujgwu• | hunt |
| fogwuze• | equally |
| foliza• | it |
| fowuogwugwu• | west |
| fowụgwu• | boat |
| fozowụụo• | son; male child |
| fò• | this |
| fófó• | small |
| fózowụụó• | seven |
| fì• | fast |
| fìogwugwu• | mouth |
| fúndéo• | man |
| fúndéúndé• | sky |
| go• | night |
| gogwugwu• | because |
| gwgwuffegwugo• | join in marriage; marry |
| gwgwuwgwu• | return; back to former |
| gwu• | people |
| gwu• | she |
| gwu• | eight |
| gwu• | very; exaggerating the adjective |
| gwue• | capability |
| gwuevì• | fire |
| gwuf• | hot |
| gwuf• | hour |
| gwufegwu• | that |
| gwufegwu• | see |
| gwufegwufzowụụogwugwu• | 1. The feeling when you laugh so hard you cry |
| gwufegwufzowụụogwugwu ogwugwufegwufzowụụogwugwu• | to laugh so hard you cry |
| gwufegwuúndéfegwu• | a false information; lie |
| gwufeje• | town |
| gwufjgwu• | arm |
| gwufjgwuf• | leg |
| gwufo• | to be younger than |
| gwufò• | ice |
| gwufvogwugwu• | back |
| gwufyegụ• | bone |
| gwufzowụụgwufegwuúndé• | vagina |
| gwufúndéwo• | when |
| gwuf́gụf́ ógwuf́gụf́• | to be red in clour |
| gwuf́liziouwueúndé• | wind |
| gwuge• | sea |
| gwugweeffegwuf ojahgwugweeffegwuf• | to be thirsty |
| gwugwgwujgwuf̀ ojahgwugwgwujgwuf̀• | to be hungry |
| gwugwu• | breast |
| gwugwu• | east |
| gwugwuvgwuye• | narrow |
| gwugì• | lake |
| gwujgwu• | dry |
| gwuliziouwuizzo• | push |
| gwuo• | moon |
| gwuowo• | after |
| gwuve• | tree |
| gwuvezowụụgwu• | word |
| gwuvgwuye gwugwuvgwuye• | to be narrow |
| gwuvogwugwujzowụụgwu• | cry |
| gwuvowgwu• | war |
| gwuvó• | okay |
| gwuvúwú• | bark |
| gwuwgwu• | we |
| gwuwi• | child |
| gwuygwu• | mud |
| gwuygwue• | snake |
| gwuzowụụgwufegwuffegwu• | tongue |
| gwuzowụụgwugwgwu• | true; truth |
| gwuzowụụgwugwgwu• | actually; honestly; truthfully |
| gwuzowụụiò• | animal |
| gwuúndéfegwu gwufegwuúndéfegwu• | to tell a lie |
| gwùfifegwuf• | round |
| gwùfo• | wipe |
| gwú• | be (who, what, whose something or someone is); is; am; are |
| gwú ógwu• | to live |
| gúzowụụú• | build |
| gúzowụụú ehgwu• | sew |
| gụ• | you (singular) |
| gụ• | hand |
| gụf• | not |
| gụfoja• | water |
| gụfzzo• | pull |
| gụzowụụgwu• | head |
| gụzowụụù• | friend |
| hgwu• | to fly; to levitate |
| huwa• | smoke |
| ieje• | neighbourhood |
| igwugi• | day |
| iofó• | short |
| izowụụe• | nine |
| je• | stone |
| jefeefogwugwu• | liver |
| jefi• | come |
| jeliziouwugwujzowụụo• | flow |
| jgwu• | yellow |
| jgwu• | bird |
| jgwufowufegwu• | please |
| jgwugwujzowụụgwu• | right |
| jgwuowụgwuf• | float |
| jgwuvgwugi• | year |
| júndéúndéúndéjo• | road |
| liziouwue• | swell |
| liziouwue• | kneel; kneel down |
| liziouwue eliziouwue• | to be swollen |
| liziouwugwufogwu• | fall |
| liziouwuúndéfegwuffò• | to mean; show |
| ndewulizigu• | husband |
| o• | me (only before a consonant) |
| ofo• | what |
| ogwu• | wait around something or someone in order to protect; guard |
| ogwu• | language |
| ogwugwu• | leaf |
| ogwugwu• | 1. name of the Nkamụọ language 2. guards |
| ogwugwuf• | who |
| ogwugwufegwu• | ten |
| ogwugwufegwuf́• | straight |
| ogwugwuffegwuzowụụgwu• | throw |
| ogwugwugó• | snow |
| ogwugwugwufogwugwujgwufegwuf• | penis |
| ogwugwugì• | rain |
| ogwugwugụ• | goods |
| ogwugwuófegwuf́vò• | seed |
| ogwugwuve• | lie |
| ogwugwuvgwuf• | money |
| ogwugwuwgwu• | North |
| ogwugwuwo• | squeeze |
| ogwugwuwó• | sharp |
| ogwugwuygwu• | feather |
| ogwugwuyogwugwu• | breath |
| ogwugwuyogwugwugwugwue• | laugh |
| ogụfi• | skin |
| oivowu• | person |
| ojahgwugweeffegwuf• | thirst |
| ojahgwugwgwujgwuf̀• | hunger |
| ojogwugwu• | flower |
| ove• | blue |
| ovgwufegwu• | dull |
| ovù• | egg |
| owgwujgwufegwu• | knee |
| owowu• | body |
| owugwugwuzowụụgwu• | rub |
| owụgwu• | river |
| owụgwu• | yes |
| owụgwuf• | new |
| oygwufo• | scratch |
| ozowụụgwugwu• | vomit |
| ozowụụúndé• | full |
| ò• | think |
| ò owufegwuf• | to assume |
| ò yizowụụejgwuó• | to regret; to apologize |
| òògwujowụgwu• | planet |
| òvò• | root |
| ó• | correct |
| ógwuf́gụf́• | red |
| óvogwugwu• | blood |
| óvogwugwu• | sun |
| óṅowo• | fight |
| shuwa• | blow |
| shuwa ogwugwuyogwugwu• | breathe |
| ve• | walk |
| ve fì• | run |
| ve ove• | to be blue in colour |
| vgwu• | have; own; possess |
| vgwuf• | grow |
| vgwuf fegwuvú• | to grow old |
| vgwuf ogwugwuyogwugwugwugwue• | to be funny |
| vgwufegwu• | at |
| vgwufwúndé• | pepper, spice, flavour |
| vgwufzowụụeyo• | name |
| vgwufó• | few |
| vgwuliziouwuogwu• | eye |
| vgwuvogwu• | spit |
| vgwuyeì• | dead |
| vgwuyi• | fish |
| vgwuzowụụo• | mother |
| vgwuúndéwgwu• | tail |
| vo• | he |
| vo• | fog |
| vo• | big |
| vogwugwu wogwugwugó• | get dark; grow dark; have no lit vision due to absence of light, especially an environment |
| vogwugwugwuf́• | die |
| vogwugwujzowụụgwu gwuvogwugwujzowụụgwu• | to cry |
| vogwugwú evogwugwú• | to fear |
| vogwugwúzowụụogwugwu• | white |
| vogwuvúndéve• | horn |
| vowu• | heart |
| voyo• | nose |
| vozowụụo• | near |
| vò• | do; make happen |
| vó• | take or follow a path or pattern or manner; from; through |
| vóve• | from; through, based on; judging from |
| voṅo• | neck |
| vìvofegwuf• | give |
| vó• | cloud |
| vófegwu• | all |
| vúndéeì• | remain; to be left over |
| vúndévgwu• | woman |
| vúndévogwugwuliziouwugwu• | wife |
| we• | hit |
| we• | hold |
| we ogwugwuwó• | stab |
| wehgwụgwu• | city |
| wezowụụgwuvgwu• | cook |
| wezzgwuf́• | thin |
| wgwufegwuf́ò• | black |
| wgwuvgwuzowụụgwuf• | south |
| wgwuzowụụò• | tough |
| wgwú• | wash |
| wgwú owowu• | shower; bath; to wash your body |
| wieje• | hamlet; community |
| wo• | sit |
| wofegwu• | of; which; one (pronoun) |
| wofegwufegwufzowụụo• | sixth |
| wofegwufózowụụó• | seventh |
| wofegwuizowụụe• | ninth |
| wofegwuvgwugụfvo• | fifth |
| wofegwuygwufogú• | first |
| wofegwuzowụụogwugwuì• | third |
| wofegwuúndéúndé• | fourth |
| wofogwugwugwue• | second |
| wofogwugwugwufegwu• | tenth |
| wogwugwugó• | darkness |
| wogwugwugwuf• | nail |
| wogwugwuzowụụeliziouwuogwugwu• | dirty |
| woja• | heavy |
| wozgwu• | ear |
| wozi• | here |
| wó• | auxiliary part of a future verb; will(future) |
| wó ogwugwuwó• | to be sharp |
| wóvewgwu• | nice |
| yevgwu• | eat |
| yevi• | they |
| yevoṅgwugwu• | bite |
| yezowụụgwugi• | left |
| ygwu• | fly |
| ygwuf• | week; 7 days |
| ygwufo• | to be older than |
| ygwufo• | to scratch |
| ygwufogú• | one |
| ygwufygwuf• | ash |
| ygwufyó• | wide |
| ygwuliziouwugwu• | there |
| ygwuliziouwuo• | where |
| ygwuvovgwugwu• | drink |
| ygwuze• | far |
| ygwuzowụụgwuf• | rotten |
| ygwuzowụụgwufvowu• | evil; evil soul/heart |
| yie• | salt |
| yizowụụejgwuó• | sorry |
| yo• | market |
| yogwu• | say |
| yogwu ogwu• | to speak in a language |
| yogwugwugwugwue ogwugwuyogwugwugwugwue• | to laugh |
| yogwugwuygwuf• | dust |
| yogwugwuyogwugwu• | sand |
| yó• | stand |
| yúndé oyúndé• | use |
| yọyeṅwe | peace |
| ze gwue• | to be able |
| zgwugwu• | thanks |
| zogwugwufe• | crash; collide |
| zogwugwuf́• | may; might; be likely to happen |
| zowụụevogwugwu• | take; recieve |
| zowụụeyogwugwu• | rope |
| zowụụgwu• | usually attached to a verb or negator '-gị' to mean 'no longer' 'no more' 'any more' or 'not' to emphasize the first negator |
| zowụụgwugwu• | to vomit |
| zowụụgwuò• | play |
| zowụụivgwuvizowụụgwu• | loanword |
| zowụụiwe• | turn |
| zowụụo• | and |
| zowụụo• | count |
| zowụụogwugwuì• | three |
| zowụụovgwu• | split |
| zowụụòvgwuf• | burn |
| zowụụúndé• | bad |
| zowụụúndéo• | sing |
| zzegụliziouwugwuvowu• | holy; angelic |
| zzgwufezowụụehe• | kill |
| zzgwufvo• | if |
| zzgwụgwuwowụgwuvo• | suck |
| zzo• | earth |
| zzogwugwu• | know |
| zzì• | be; specifically for inanimate objects |
| zzì fegwuvú• | to be old |
| zzì feliziouwueì• | to be wet |
| zzì fófó• | to be small |
| zzì ó• | to be correct |
| zzì vgwuyeì• | to be dead |
| zzì wgwufegwuf́ò• | to be black (non-human) |
| zzì wogwugwugó• | to be dark |
| zzì wogwugwuzowụụeliziouwuogwugwu• | to be dirty |
| zzì woja• | to be heavy |
| zzì ygwufyó• | to be wide |
| zzì òvgwu• | to be good in quality or looks |
| zzì ṅgwuje• | to be thick |
| òvgwu• | good |
| òvì• | mountain |
| òvìvi• | foot |
| ógwu• | life |
| úndégwuf• | as; like |
| úndégwugwuvo• | pronoun |
| úndévofegwu• | how |
| úndéúndé• | four |
| úygwu• | forest |
| úyó• | long |
| ṅgwuf• | hear; taste; feel (skin); smell; sense something with four of the five sense organs |
| ṅgwuf eve• | to feel cold |
| ṅgwuf fegwuvgwu• | feel smooth; be smooth |
| ṅgwuf feliziouwueì• | to feel wet |
| ṅgwuf fìogwugwu• | taste |
| ṅgwuf gwuf• | to feel hot |
| ṅgwuf gwuzowụụgwufegwuffegwu• | to taste flavour |
| ṅgwuf ozowụụgwugwu• | nausea; cause a feeling to vomit |
| ṅgwuf voyo• | smell |
| ṅgwuf wozgwu• | hear |
| ṅgwui• | cut |
| ṅgwuje• | thick |
| ṅo• | for |
| ṅofoze• | hair |
| ṅowo gwuvowgwu• | to fight a war |
| ṅowo óṅowo• | to fight |
| ṅúndéì• | minute |
| ọgufehuzi• | warm |
| ọlime• | sleep |
| ọuj'zowu• | hello; greeting |
| ụjọhọway• | two |
| ụjọhọway• | green |