Lexicon and word definitions
| Lemma | Gloss |
|---|---|
| '• | ‘ |
| 'akhi• | short |
| 'yax• | chest |
| -ax• | negative particle |
| -igu• | x10 |
| a• | a |
| akhi'a• | name |
| aku• | swim |
| alid• | friend |
| arbi• | ground, earth |
| ax• | no |
| ax• | not |
| ayt• | me, I |
| b• | b |
| badar• | Leader, chief |
| balu• | animal |
| bawa• | narrow |
| bibiti• | liver |
| bida• | drink, take in, sip |
| bidu'i• | feather |
| bih• | dirty |
| bikhu• | vomit |
| bimi• | he |
| biwi• | big |
| biwihsarh• | city |
| biwikigwa• | thumb |
| bĩmi• | sand |
| bkhakh• | trade |
| bkhakhsarh• | trading post |
| bu• | suck |
| bukhi• | long |
| bukusi• | eight |
| bukusɛgu• | eighty |
| buliruli• | belly |
| bɛ̃mi• | yes |
| b̥ukwis• | pee (urine) |
| c• | ch |
| cikiciki• | louse |
| ckhit• | king |
| cudi• | few |
| d• | d |
| dahua• | fire, volcano |
| dalah• | mouth |
| dawa• | where |
| digu• | ten |
| digu su lukhi• | twelve |
| digu su lutu• | fourteen |
| digu su mukhu• | eleven |
| digu su tisuti• | fifteen |
| digu su wura• | thirteen |
| dikhi• | salt |
| du• | at |
| dugirrakhi• | worm |
| dulikha• | mouse |
| dumuwikhi• | flow |
| dusu• | red |
| duwaax• | sing |
| g• | g |
| gasi• | fall |
| gdakh• | bed |
| gili• | if |
| gimix• | enemy |
| guyukwa• | old |
| gũlax• | local stone carvings that repesent a town, city or area |
| gũlixkhus• | smooth |
| gwah• | stick |
| gwaht• | sticks |
| h• | ħ |
| hakhi• | push |
| haki• | pull |
| has• | brain |
| hilãm• | split |
| hiruwidi• | laugh |
| hitida• | root |
| hukhamu• | scratch |
| hul• | see, watch |
| hulita• | eye |
| hwuuu• | wind |
| i• | i |
| itah• | straight |
| ĩm• | you (singular) |
| ĩmil• | dry |
| k• | k |
| kabawudu• | throw |
| kalikha• | we |
| katahu• | warm |
| katɛm• | freeze |
| kãmi• | green |
| kdubmakhi• | kidney |
| kh• | q |
| kha• | father |
| khab• | but |
| khah• | bite |
| khaka• | foot |
| khakagwaht• | toes |
| khakãmmi• | leg |
| khakhat• | hunt |
| khakht• | lungs |
| khalil• | son |
| khalula• | seven |
| khaluligu• | seventy |
| khawa• | when |
| khayũm• | fish |
| khi• | this |
| khi• | that |
| khi• | it |
| khidili• | sky |
| khiggi• | breast |
| khihsarh• | town |
| khikha• | leaf |
| khikhi• | because |
| khikhi• | blow |
| khikhi• | six |
| khikhuru• | spit |
| khikhɛgu• | sixty |
| khiki• | right |
| khiki• | hand |
| khikiguru• | thin |
| khikigwaht• | fingers |
| khikĩmmi• | arm |
| khiku• | how |
| khikwau• | union |
| khikwaut• | confederacy |
| khilusi• | cold |
| khimi• | stab |
| khira• | what |
| khirakha• | back |
| khirakhamaɓ̥ot• | buttocks |
| khirakhaskixmuh• | yesterday |
| khirakhawaga• | spine |
| khirakhũlusi• | who |
| khiri• | rub |
| khirkh• | spear |
| khiskixmuh• | today |
| khisu• | tie |
| khiti• | bad |
| khitidurutiyi• | hit |
| khituwi• | fear |
| khiwawa• | near |
| kho• | or |
| khuagakhɛ• | Danger; dangerous |
| khubu• | flower |
| khububuma• | cry |
| khudu• | wipe |
| khuga• | bird |
| khuhidu• | tail |
| khukhĩmi• | star |
| khukhukhukhutiyukhi• | fly |
| khumukwa• | new |
| khusi• | swell |
| khũm• | year |
| khũmawalu• | sit |
| khũmdu• | dog |
| ki• | sun |
| kigu• | cook |
| kihi'ãm• | neck |
| kik• | grain |
| kitrãmawãm• | dickhead |
| kĩmkhi• | sew |
| kkhub• | rope |
| kr'ar• | obsidian |
| ktid• | person |
| ktidakhat• | human |
| ktukh• | money; currency |
| ku• | inside |
| ku• | in |
| kukati• | dust |
| kuki• | left |
| kukihi'ãm• | throat |
| kumuhu• | mud |
| kumũm• | path |
| kur• | cloth |
| kwa• | qu |
| kwatɛl• | funny |
| kwaugi• | cut |
| kwaukhu• | hot |
| kwudi• | mountain |
| l• | l |
| lah• | eat |
| lal• | valley |
| latu• | moon |
| likha• | they |
| lilitikma• | pussy |
| lilwi• | small |
| lilwiktid• | child |
| liri• | cloud |
| lixkhu• | other |
| lkhat• | bug/insect |
| ludu• | sea |
| lukhi• | two |
| lukhu• | heart |
| lukhɛgu• | twenty |
| luli• | white |
| lutigu• | forty |
| lutu• | four |
| m• | m |
| maɓ̥ot• | sacred |
| mdukhũlis• | full |
| mha• | mother |
| mhalil• | daughter |
| mhix• | farm |
| mikhi• | stone |
| mimi• | she |
| miwa• | wide |
| miwikisa• | live |
| miwikisaax• | die |
| mkhir• | face |
| mkhɛy• | poo, (faeces) |
| mtik• | woman |
| mtikckhit• | queen |
| mtikhadiwa• | princess; female heir |
| mtikmaɓ̥ot• | vagina |
| mtikmwurubum• | Wife |
| mu• | lake |
| muha• | ear |
| mukhu• | one |
| mukhukoma• | uniform |
| musa• | water, river |
| muuh• | cow |
| mũm• | many |
| mwuru-lilwi• | like |
| mwurubum• | love |
| mɓ̥ol• | kill |
| r• | r |
| ragiwukhiya• | fight |
| rakhika• | play |
| rawãm• | head |
| rimakhu• | horn |
| riti• | good |
| rolɛ• | stomach |
| ru• | tooth |
| ruda• | ash |
| rukayu• | dig |
| rurakakhi• | sleep |
| ruxkikhi• | nose |
| ruyiwi• | smell |
| s• | s |
| sa• | fog |
| sadiwa• | prince; male heir |
| salumi• | float |
| sarh• | camp; settlement |
| sasima• | bark |
| sdikh• | nine |
| sdikhigu• | nineteen |
| sigalida• | stand |
| sika• | smoke |
| sikigudu• | thick |
| skixmuh• | day |
| slix• | round |
| su• | and |
| sukhiki• | turn |
| sumakibumu• | hear |
| sumi• | all |
| sutũm• | horse |
| suxkhãm• | hidden, unknown |
| swikh• | road |
| syix• | heavy |
| t• | t |
| tawukhukhu• | lie |
| tãmĩmi• | hold |
| thbkbãm• | work |
| tiku• | yellow |
| tisa• | hello; greetings |
| tisuti• | five |
| tisutɛgu• | fifty |
| tĩmaku• | blood |
| tlir• | night |
| ttih• | dull |
| tu• | come |
| tuk• | only |
| tũmmi | of |
| u• | u |
| ũ• | n |
| ũbuxkay• | rotten |
| ũkhaw• | wet |
| ũkhit• | man |
| ũkhitɛmwurubum• | Husband |
| ũkhug• | attack |
| ũkhugɛzi• | invade |
| ũkisitɛmaɓ̥ot• | penis |
| ũla• | with |
| ũlakhuhu• | seed |
| ũligu• | black |
| ũliwadu• | count |
| ũlok• | land, territory |
| ũlukhikhili• | smell |
| ũlusamakhi• | wash |
| ũlũm• | say |
| ũlũmktid• | language |
| ũwiw• | sharp |
| w• | w |
| waga• | bone |
| wagamaɓ̥ot• | pelvis |
| wagãmkisitɛmaɓ̥ot• | boner (erect penis) |
| wakhãmukuku• | snake |
| wi• | give |
| wikhi• | far |
| wisĩmimi• | tongue |
| wisĩmimi-asukhiki• | tongue twister |
| wukhu• | grass |
| wura• | three |
| wurigu• | thirty |
| wũm• | knee |
| x• | gh |
| x• | sh |
| x• | x |
| x• | j |
| x-maraburu• | hate |
| xmi• | burn |
| xsuk• | olive |
| y• | y |
| y'ot• | metal |
| yabu• | here |
| yagu• | there |
| yakhuti• | skin |
| yi• | egg |
| yi'akhi• | know |
| yihi• | forest |
| yikhaxwi• | think |
| yilxmakhu• | military; army |
| yiri• | squeeze |
| yiyi• | breathe |
| ytuki• | hour |
| yubu• | tree |
| yukhalu• | snow |
| yukhatur• | ice |
| yukhibukhu• | nail |
| yukimi• | hair |
| yukwa• | walk |
| yũmkhi• | rain |
| ɛzi• | Correct |